Algemene verbandtechnieken

Uit Eerste Hulp Wiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Auteur: Pim / Supervisor: Pim / Co-auteur: [[]] / Niveau: Beginner / Paginastatus: Incompleet. Laatste bewerking: Pim. Zie ook Handleiding.

Eerste Hulp Wiki zoekt schrijvers! Schrijf jij ook mee?


Het aanleggen van verbanden en het verbinden van wonden vormt een belangrijk deel van de Eerste Hulp. Verbandleer beschrijft de technieken om verbanden aan te leggen. Deze pagina beschrijft een aantal belangrijke aandachtspunten en technieken voor het aanleggen van een verband.

Er zijn verschillende opvattingen over verbandleer. De een legt verbanden aan strak volgens de klassieke verbandleer, terwijl de ander met name een functioneel verband wil aanleggen. Of een verband doet wat het moet doen is sterk afhankelijk van het doel van het verband. We moeten ons realiseren dat verbandleer niet zwart-wit is en er meerdere mogelijkheden zijn om tot het doel te komen.

Juiste indicatie

Het aanleggen van een verband begint met het stellen van de juiste indicatie voor het verband. Immers, het aanleggen van een verband moet wel leiden tot verbetering van de toestand van het slachtoffer en leiden tot genezing van het gekwetste lichaamsdeel. Afhankelijk van het soort kwetsuur maakt men een keuze uit verschillende typen verbanden.

Wondbehandeling

Bij huidverwondingen is het noodzakelijk om de wond te behandelen voordat men het verband gaat aanleggen. Doel van het verband bij een verwonding is om in de eerste plaats actief bloedverlies te beperken en de wond te beschermen tegen verdere besmetting met ziektekiemen. Hier wordt op de pagina huidverwondingen uitgebreider op ingegaan.

Juiste materiaalkeuze

Afhankelijk van het type verband dat men gaat aanleggen maakt men een keuze uit de mogelijke materialen.

Voor een wonddekverband is materiaal nodig dat vocht opneemt en de wond steriel afdekt. Men gebruikt hiervoor steriele gazen om de wond steriel (of zo schoon mogelijk) af te dekken, witte watten om vocht op te nemen en een hydrofiele zwachtel om het gaasje met de witte watten vast te leggen. Een hydrofiel elastische zwachtel neemt tevens vocht op.

Voor een wonddrukverband is materiaal nodig dat vocht opneemt en tevens de wond schoon afdekt. Hiervoor kan een snelverband worden gebruikt dat alle materialen voor een wonddekverband ineen bevat. Het snelverband is snel aan te leggen zodat men weinig tijd verliest met het stelpen van de bloeding. Vervolgens is materiaal nodig dat de bloeding stopt. Men gebruikt synthetische watten en een ideaalzwachtel. Doel van de synthetische watten is het verdelen van de druk van de ideaalzwachtel. De ideaalzwachtel is in tegenstelling tot de hydrofiele zwachtel steviger en kan veel meer rek hebben en daarmee dus druk uitoefenen op de wond.

Voor een drukverband bij kneuzingen en verstuikingen is het doel van het verband druk geven op het aangedane lichaamsdeel. Hiervoor gebruikt men synthetische watten en een ideaalzwachtel. Doel van de synthetische watten is het verdelen van de druk van de ideaalzwachtel. De ideaalzwachtel is in tegenstelling tot de hydrofiele zwachtel steviger en kan veel meer rek hebben en daarmee dus druk uitoefenen op de wond.

In de rol kijken

Het 'in de rol kijken' tijdens het zwachtelen is één van de meest essentiële onderdelen van de verbandleer, ongeacht of men gebruik maakt van een ideaalzwachtel of hydrofiel elastische zwachtel. Wanneer men in de rol kijkt is het afrollen van het verband eenvoudiger, maar is men ook beter in staat om de druk die het verband uitoefent te verdelen. Er is veel meer controle over de rek van het verband.

Druk verdelen

Met name bij het wonddrukverband en het drukverband is het goed verdelen van de druk die het verband uitoefent essentieel voor een juiste werking van het verband. Juiste drukverdeling wordt op twee manieren bewerkstelligd:

  • Door het aanleggen van een gelijkmatige hoeveelheid synthetische watten, waarbij men altijd begint met een dubbele winding of dubbele laag, zodat men snijranden bij het aanleggen van de ideaalzwachtel over de synthetische watten kan voorkomen. De synthetische watten worden 2/3 overlappend gerold, zodat er een gelijkmatige laag van 2-3 lagen watten ontstaat. Er wordt ook geëindigd met een dubbele winding. Indien het ledemaat een hoek maakt, zoals de enkel, knie en elleboog dient men extra slagen te maken om te zorgen dat de synthetische watten gelijkmatig verdeeld zijn.
  • Het gelijkmatig uitoefenen van rek op de ideaalzwachtel tijdens het aanleggen. Dat bereikt men door bij het leggen van iedere slag evenveel rek te geven aan de zwachtel.

Zwachteltechnieken

Zwachteltechnieken zijn zowel toepasbaar bij het aanleggen van een wonddekverband met een hydrofiel elastische zwachtel als bij het aanleggen van een (wond)drukverband met een ideaalzwachtel. De meeste zwachteltechnieken worden in een verband gecombineerd gebruikt om het verband zo functioneel te maken.

Circulair zwachtelen

Bij circulair zwachtelen worden de slagen over elkaar heen gelegd, het verband wordt daarmee net zo breed als de gebruikte verbandrol is. Een circulair verband wordt zelden aangelegd omdat dit zelden functioneel is. Wel wordt bij het aanleggen van de meeste verbanden circulair gestart en worden ook een dubbele slag gelegd bij het starten en eindigen met synthetische watten bij een drukverband.

Spiraal zwachtelen

Spiraalzwachtelen is de meest gebruikte zwachteltechniek voor zowel het wonddekverband als voor het drukverband en wonddrukverband. Bij deze techniek start men met 2 slagen circulair waardoor het verband wordt vastgelegd, vervolgens gaat men 2/3 overlappend doorzwachtelen, waardoor er een laag met een dikte van 2-3 lagen komt te liggen over het steriele gaas of de synthetische watten. Deze dikte geeft een goede bescherming van het onderliggende en zorgt dat er geen vuil in de wond kan komen. Men eindigt het verband ook met twee slagen circulair alvorens het vast te leggen met kleefpleister.

Achtvormig zwachtelen

Deze techniek wordt gebruikt bij gebogen lichaamsdelen, zoals bij het zwachtelen rond de enkel, knie en elleboog. Onder andere het drukverband om de enkel en het drukverband om de elleboog en knie maken hier gebruik van.

Renversé zwachtelen of vissengraat

Recurrent zwachtelen

Uitgebreide informatie over verbandtechnieken is te vinden in:

  • Het Oranje Kruis Boekje, module Kleine ongevallen
  • Verbanden en verbinden, Reeks Vaardigheden in de Geneeskunde, WCL Robroek en G. van de Beek (ISBN:90-77201-10-6)