Cookies help us deliver our services. By using our services, you agree to our use of cookies.

Circulation and bleeding control

Auteur: Auteur / Supervisor: Supervisor / Co-auteur: {{{coauthor}}} / Niveau: Beginner / Paginastatus: Incompleet. Laatste bewerking: Pim. Zie ook Handleiding.

Eerste Hulp Wiki zoekt schrijvers! Schrijf jij ook mee?

Inhoud

Anatomie

De ciculatie is de motor van ons lichaam. Centraal in de circulatie ligt het hart, dat zorgt dat de circulatie draaiende blijft. De circulatie bestaat globaal uit twee onderdelen:

  • De kleine circulatie waar in de longen gelegen zijn en waar zuurstof aan het bloed wordt toegevoegd (oxygenatie) en koolstofdioxide wordt afgevoerd.
  • In de grote circulatie bevinden zich de organen die via de slagaders (arteriĆ«n) van zuurstof worden voorzien en via adres (venen) hun afvalstoffen afvoeren.

Normale functie

De circulatie is het systeem dat het bloed rondpompt en vervoert door het lichaam: Van de longen waar het bloed van zuurstof wordt voorzien (oxygenatie) en van koolstofdioxide (CO2 of koolzuur) wordt ontdaan (ventilatie), naar het lichaam waar de weefsels van zuurstof worden voorzien en het koolzuur afgevoerd wordt. Het bloed wordt door het hart via de slagaders (arteriƫn) naar de weefsels vervoerd, waarna de zuurstof uit het bloed wordt gehaald en door de weefsels verbrand wordt. Dit geeft koolzuur (CO2) als afvalstof, wat via de aders (venen) terug naar het hart wordt vervoerd. Vervolgens wordt het veneuze bloed naar de longen vervoerd waar verse zuurstof het bloed binnenkomt en CO2 het bloed verlaat. Ten slotte wordt het bloed terug naar het hart vervoerd om weer de circulatie in gepompt te worden.

Oorzaken van stoornissen in Circulation

De circulatie is een uitgebreid systeem en oorzaken kunnen op meerdere plaatsen gelegen zijn. Problemen kunnen primair in het hart gelegen zijn, zoals bij een hartinfarct, hartstilstand, hartritmestoornis of een harttamponade, waardoor het hart slechter functioneert. Er kan ook sprake zijn van ernstig bloedverlies, een obstructie in een groot bloedvat, maar ook kan het bloed ongunstig verdeeld zijn in het lichaam.

De belangrijkste oorzaak van problemen in de circulatie is een hartinfarct, waardoor de pompfunctie van het hart is aangetast. Er kunnen ernstige hartritmestoornissen zoals ventrikelfibrillatie optreden leidend tot een circulatiestilstand. Bepaalde medicatie en drugs kunnen veranderingen van de hartfrequentie veroorzaken en in het ergste val zelfs een hartritmestoornis uitlokken. Een hartinfarct geeft ernstige pijn op de borst, vaak met begeleidende symptomen zoals benauwdheid, zweten en grauw zien. Soms treedt als gevolg van een andere ziekte of aangeboren afwijking, of uit het niets een hartstilstand op. Een harttamponade kan veroorzaakt worden door een ongeval waarbij een flinke klap de borstkas heeft geraakt.

Door veranderingen in het vaatstelsel kan een absoluut of relatief tekort aan circulerend bloedvolume optreden: shock. Dit kan veroorzaakt worden door ernstig inwendig of uitwendig bloedverlies, een obstructie in een van de grote vaten, een allergische reactie (anafylaxie), of door problemen in het hart zelf.

Een spanningspneumothorax kan een obstructie geven in de grote vaten in de borstkas en daardoor shock veroorzaken.

Herkennen van afwijkingen in de Circulation

De circulatie is essentieel voor het functioneren van de mens. Indien er een stoornis van de circulatie optreedt zal dit snel leiden tot ernstige problemen en de dood. Het hart is het orgaan dat de bloedsomloop op gang houdt en zorgt voor een bloeddruk die voldoende is om de weefsels van bloed en dus zuurstof te voorzien. Indien de zuurstofvraag in de weefsels toeneemt, bijvoorbeeld door inspanning of zuurstoftekort door ziekte, zal de inspanning van het hart toenemen. Daalt de bloeddruk dan zal het hart meer bloed per minuut (het hartminuutvolume) rondpompen om de bloeddruk op peil te houden. Het op peil houden van de bloeddruk kan het lichaam op 2 manieren doen: door de hartfrequentie te verhogen en door de (kleine perifere) vaten samen te laten knijpen (vasoconstrictie) waardoor de druk toeneemt. Een normale hartfrequentie bij volwassenen in rust ligt tussen de 60 en 80 slagen per minuut, bij inspanning kan bij een gezonde volwassene de hartfrequentie toenemen tot maximaal 180-200 slagen per minuut.

Een toename van de hartfrequentie in rust boven de 100 slagen per minuut (tachycardie) is een teken dat de circulatie mogelijk een probleem heeft. Dat kan het gevolg van een hartritmestoornis, ernstig bloedverlies (shock), . Sommige hartritmestoornissen zorgen voor een te trage hartfrequentie (<60/min, een bradycardie) en leiden tot onvoldoende circulatie door verlaging van de bloeddruk. Het slachtoffer kan hartkloppingen voelen, zowel bij een te snelle als bij een onregelmatige hartfrequentie.

Een slechte circulatie leidt tot verminderde doorbloeding van de weefsels. Dat kan zeer diverse verschijnselen geven. Een kenmerkend verschijnsel dat gemakkelijk te observeren is, is de verminderde doorbloeding van de huid en ledematen. De huid wordt bleek en koud, en handen en voeten kunnen koud aanvoelen. De capillary refill is vertraagd: bij druk 5s druk op het nagelbed keert gewoonlijk de roze kleur weer terug, indien dat langer duurt kan er sprake zijn van een circulatiestoornis. Soms zijn de ledematen ook enigszins blauw gekleurd door een tekort aan zuurstof (perifere cyanose). Verminderde doorbloeding van de hersenen kan leiden tot een licht gevoel in het hoofd, duizeligheid, hoofdpijn en een vermindering van het bewustzijn en bewustzijnsverlies.

Indien bloedverlies de oorzaak van de problemen in de circulatie is, kan er uitwendig een ernstige bloeding zichtbaar zijn. Zowel aderlijke als slagaderlijke bloedingen kunnen fors bloedverlies geven en leiden tot hypovolemische shock. Shock kenmerkt zich door een bleke, koude of klamme huid, vertraagde capillary refill en bewustzijnsstoornissen.

Pijn op de borst is een veel voorkomende klacht die niet per definitie aan het hart gerelateerd is. De pijnklachten kunnen door een hartinfarct of angina pectoris worden veroorzaakt, waarbij de pijn recht achter het borstbeen gelokaliseerd is, soms met uitstraling naar (linker) arm, nek, of kaak. Ook andere ziektebeelden kunnen pijn op de borstkas geven, zoals longembolie of longontsteking.


Alarmsymptomen Koptekst
Celtekst Celtekst
Celtekst Celtekst
Celtekst Celtekst
Celtekst Celtekst

Controles in de Circulation

  • Controleer of er een circulatie is. Indien een slachtoffer aanspreekbaar is, een ademhaling heeft en spreekt kan men er vanuit gaan dat er in ieder geval circulatie is.
  • Kijk of er uitwendig ernstige bloedingen zijn en behandel deze zo nodig door druk rechtstreeks uit te oefenen op de wond en door eventueel een wonddrukverband aan te leggen.
  • Voel aan de polsslagader (arteria radialis) en beoordeel de polsslag op de volgende aspecten:
  • Beoordeel de effectiviteit van de circulatie en kijk of er tekenen zijn van shock:
    • Kijk naar de kleur van de huid, voel of de huid koud, klam of warm is
    • Beoordeel de capillary refill door 5 seconden het nagelbed in te drukken, binnen 2 seconden dient het nagelbed weer roze te zijn
  • Vraag aan het slachtoffer of er klachten zijn die passen bij een stoornis in de circulatie, zoals pijn op de borst.

Handelingen in de Circulation

Welke handelingen, hoe waarom?

Aandoeningen

Welke aandoeningen?

Samenvatting